🌱تحلیل جامع چالش‌های زراعی و باغی ایران در شهریورماه:

پاتولوژی مرحله داشت، فناوری برداشت و راه‌های آموزشی

شهریورماه در تقویم اکولوژیک و زراعی ایران، نقطه تلاقی و گذر حیاتی از اوج گرمای تابستان به خنکای پاییز می‌شود و به دلیل ویژگی‌های خاص ترمودینامیکی و فتوپریودیک، یکی از پیچیده‌ترین ماه‌های سال برای مدیریت مزارع و باغات به شمار می‌رود. این ماه، از یک سو زمان بسیاری از محصولات دیگر استراتژیک تابستانه و از سویی، موعد آماده سازی زمین و آغاز کشتهای پاییزه است . پیچیدگی‌های اقلیمی این ماه، شامل روزهای نسبتاً گرم و شب‌های خنک، باعث بروز نوسانات فیزیولوژیک در بافت‌های گیاهی و طغیان آفات خاص می‌شود که نیازمند مدیریت دقیق و بر دانش است. تحلیل داده‌های زراعی نشان می‌دهد که تنش‌های محیطی و بیولوژیک در این مقطع زمانی، مستقیماً بر کمیت و کیفیت نهایی محصول، میزان ضایعات پس از برداشت و همچنین موفقیت کشت‌های فصل آتی تأثیرگذار است. در این گزارش، با توجه به پاتولوژی و فیزیولوژیک، به بررسی چالش‌های محصولاتی می‌پردازند که در مرحله «داشتن» و «برداشت» قرار می‌گیرند و در نهایت ماتریکس نیاز به آموزش برای ارکان شبکه‌های مختلف کشور کشاورزی می‌سازند.

ارزیابی محصولات در مرحله «داشت» و تحلیل عارضه های فیزیولوژیک و پاتولوژیک

بسیاری از محصولات استراتژیک باغی و زراعی در شهریورماه، مراحل نهایی رشد خود شامل سنتز، تجمع قند، آنتوسیانین‌ها و رنگ‌گیری را طی می‌کنند. در این مرحله، به منظور دستیابی به میوه‌ها به حجم سلولی، گیاهی به‌عنوان گیاهی آبی، نوسانات تنش‌ای و درمان‌های تغذیه‌ای به بالاترین حد خود می‌رسد.

انار: بحران ترکیدگی، آفتاب‌سوختگی و کرم گلوگاه

آنار به عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی و بومی ایران، در شهریورماه که میوه‌ها به اندازه‌های خود رسیده‌اند، اما هنوز قابل برداشت نیستند، با سه چالش بیولوژیک و فیزیک اساسی روبرو است .

اولین و مخرب‌ترین چالش، عارضه «ترکیدگی میوه» (ترک خوردن میوه) است که یک اختلال فیزیولوژیک ناشی از برهم‌خوردن مصرف آبی و ضعیف شدن دیواره سلولی می‌شود . در ماه شهریور، نوسانات دمایی شامل اختلاف شدید شب و روز و نوسان رطوبتی خاک باعث می‌شود ریشه‌های درخت به صورت پاکی آب را با سرعت به آریل‌ها (دانه‌های انار) پمپاژ کنند. تورم سریع و موثری دانه‌ها فشار مکانیکی مضاعفی بر پوست خشک و غیرالاستیک میوه وارد می‌کند و می‌تواند به ترکیدگی انفجاری آن می‌شود . اجزای اصلی نقش کاتالیزور و جایگاه اول را در این عارضه ایفا می‌کند. زیرا کلسیم با قرار گرفتن در تیغه میانی سلول‌ها، پکتات کلسیم تشکیل می‌شود و سلولی استحکام دیواره‌ای را تضمین می‌کند. از آنجایی که کلسیم عنصری به شدت در آوندهای گیاهی است، محلولپاشی مستقیم کودهای کلسیمدار از زمان فندقی است که تا یک ماه پیش از برداشت (اواسط شهریور) از الزامات مدیریتی است .

عارضه دوم، آفتاب‌سوختگی است که به دلیل شدت تابش خورشید در تابستان رخ می‌دهد و باعث تخریب بافت اپیدرم، کاهش تقسیم سلولی و در نهایت نکروز شدن پوست آنار می‌شود. تحقیقات نشان داده است که محلول‌پاشی درختان با پودر کائولین (سیلیکات مواد) با لایه 5 درصد، با ایجاد یک و بازتابنده نور خورشید، علاوه بر کاهش 38 درصدی محافظ آفتاب‌سوختگی، تنش‌های حرارتی وارده بر درخت را به حداقل میرساند .

عارضه سوم در مرحله داشت انار، هجوم شب‌پره خرنوب یا کرم گلوگاه انار ( Ectomyelois ceratoniae ) است. این پروانه با تخمریزی در تاج انار، لاروهای خود را به داخل میوه می‌فرستد. لاروها با تغذیه از دانه‌ها و میوه‌های گوشتی، راه را برای ورود قارچ‌های ساپروفیت باز کرده و باعث پوسیدگی و گندگی کامل میوه می‌شوند . از آنجایی که لارو در داخل محیط بسته میوه می‌کند، سمپاشی شیمیایی عملاً کارایی ندارد و تنها به نابودی حشرات مفید می‌انجامد.

راهبرد اصلی در این ماه، با استفاده از تکنیک پرچم‌زدایی مکانیکی (تاج‌تراشی)، استفاده از زنبور تریکوگراما و براکون جهت پارازیته کردن تخم‌ها در قالب کنترل بیولوژیک، پوشش تاج میوه با موادی مانند گل یا الیاف، و حفظ بهداشت باغ از طریق جمع‌آوری و آندام میوه‌های آلوده،. از پودر کائولین نیز استفاده می شود که به کرم گلوگاه انار را تا ۶۳ درصد در باغات کاهش دهد.